Cartlanna Ranga: An Ghaoluinn

An Ghaoluinn i Múscraí. The Irish Language in Múscraí.

Clár lán don bhFleadh Cheoil

Beidh súil le go leor iomaitheoirí óga i measc an slua a bheidh ag freastal ar an bhFleadh Cheoil atá á reachtáíl ag Craobh Laictín CCÉ i mBaile Mhúirne ag an deireadh seachtaine.

Beidh súil le go leor iomaitheoirí óga i measc an slua a bheidh ag freastal ar an bhFleadh Cheoil atá á reachtáíl ag Craobh Laictín CCÉ i mBaile Mhúirne ag an deireadh seachtaine.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Tá clár lán d’imeachtaí cheolmhara eagraithe ag Craobh Laictín de Chomhaltas CheoltóirÍ Éireann d’Fhleadh Cheoil Chorcaí a bheidh ar bun i mBaile Mhúirne idir 9-12 Bealtaine, an deireadh seachtaine seo chugainn. Bhí réamhbhlaiseadh againn den cheiliúradh in Ostán Ghobnatan Dé hAoine seo chaite nuair a reachtáladh ‘Failtiú na Fleidhe” ann. Is féidir físeán d’amhrán nua-chumtha ó Sheán Ó Múineacháin, Cathaoirleach Choiste Eagraithe na Fleidhe agus file iomráiteach a fheiscint anseo agus é á chanadh ag cantóirí óga Aisling Gheal a fheiscint anseo.


Déardaoin 9ú Bealtaine
8.30pm: San Ionad Cultúrtha
Ceolchoirm le Dónal Lunny, Zoe Conway agus Máirtín O’Connor.

Aoine 10ú Bealtaine
8.30pm: In Óstán Ghobnatan
Oscailt oifigiúil na Fleidhe le Conchur Mac Cárthaigh, Cathaoirleach Bhord an Chontae Comhaltas Ceoltóirí Éireann.
Aoichainteoir: An Seanadóir Labhras Ó Murchú, Ardstiúrthóir C.C.É. 9.30pm: Sa Mhuileann
Club na nAmhránaithe le Bean a’ Tí: Máire Ní Chéileachair.

Satharn 11ú Bealtaine
10am: Comórtaisí ceoil, amhránaíochta agus comhrá Gaeilge do na haois-ghrúpaí fé 12 agus 12 – 15.
9.30pm: In Óstán Ghobnatan
Céilí Mór le Deenagh Céilí Band. (Tae agus sólaistí le fáil)
9.30pm: Sa Mhuileann
Club na nAmhránaithe le Bean a’ Tí: Máire Ní Chéileachair.

Domhnach 12ú Bealtaine
10am: Aifreann na Fleidhe i Séipéal Bhaile Mhúirne.
10am: Comórtaisí ceoil, amhránaíochta agus comhrá Gaeilge do na haois-ghrúpaí
15 – 18 agus sinsir.

Freagra

Rangaithe faoi An Ghaoluinn, Baile Mhuirne, Cill na Martra, Cultúr, Imeachtaí Eile, Nuacht, Siamsaíocht, Stair

Dáimhscoil Mhúscrai fógraithe

 

Dáimhscoil Mhúscraí Uí Fhloinn

 

1925-2013

 

Ostán Ghobnatan

Baile Mhúirne

Dé Sathairn

25ú Bealtaine

7:00 i.n.

An Cuireadh

Fáilte arís eile go Dáimhscoil Mhúscraí

Roimh bhaird agus éigis lucht léinn is filí

Fágaíg bhur mbuartha, bhur ngearáin is imní

Is beidh caidreamh bhur gcarad ag ardú bhur gcroí

 

Fáilte roimh an ógra, gearrchaillí is buachaillí,

Fáilte roimh an mbuín mhór ó Chathair Chorcaí

Fáilte roimh na geaingléirí ó Contae Chiarraí

Fáilte roimh na slóite ó bhailte Mhúscraí.

 

Níl aon easpa ceist as a bpiocfadh rúnaí

Ceann a ghinfeadh argóint is áiteamh teasaí

Cé ná beidh baol ann go raghfar chun dlí

Mar sé breitheamh an aighnis an scartadh gáirí.

 

Beidh lucht ráidió is páípéar is b’fhéidir RG

Ag snapadh is ag alpadh dánta is dréachtaí.

Beidh Betisy is an bhantracht ag réiteach cóir bhídh

A shásóidh gach éinne gan bhagairt Gardaí.

Pádraig Ó Fiannachta, Uachtarán

Forfhógra

Ag seo forfhógra fuinniúil fórsach, le h-údarás dian daingean do scaoilte do gach file fáidhiúil eolasach i bhfearannacha Fodhla go n-aththionólfar Dáimh Scoil Mhúscraí Uí Fhloinn de réir ama agus dáta atá réamh-ráite agus go bhfuil de cheangal ortha freastal le h-áthas i gceiliúradh sean institiúid traidisiúnta ársa, len’ chosaint mar ar dhein ár sinsear romhainn ar bhruacha an tSuláin agus sonas agus meidhir agus sport a thabhairt le méiniúlacht do gach duine a thaisteal is a thairdeal go hionad na Dála seo. 

Betsy Ní Shuibhne, Leas Uachtarán

An Cheist

Ar cheart dúinn éirí as ar fad?

Teanga ár sinsir, teanga mo Dheaid

Ar éirigh linn í a mharú, an bhfuil inti preab?

An bhfuil a mná caointe réidh le h-omós nó scread?

 

Is minic í curtha ach ní raibh riamh uirthí  leacht

Is minic a raibh torramh gan í marbh i gceart

D’óladh go leor is caitheadh tabac

Is fógraíodh a bás go minic le h-ais.

 

Is iomaí lia teanga atá ceapaithe bheith ceart

Le céimeanna móra agus staidéar ana leamh

Nuair a bhraith siad a cuisle, níor mhothaigh aon phreab

Dúirt go raibh éagtha is bailithe ar Neamh.

 

Ach seo sinne á labhairt is á ceapadh

An bhfuilimíd ar mire nó díreach ag magadh?

Gan deontas nó breab, an  mbeimíd ag tanú?

An é go bhfuil beatha go fóill inár dteanga?

 

Nuair a luann tú an Ghaeilge tuigeann gach éinne

Gur tusa an Óisín ag lorg na Féinne

Tá Fóras is Údaráis in ainm í a chaomhnú

Ach an sinne, eiricigh, a thabharfaidh fad saol di?

 

An Ceangal

Sin chughaibh mo cheist, táim ag feitheamh le freagra

Ní eistfead le casaoid, cnáimhseáil ná gearán

Ceist í atá simplí faoi chúis atá deacair.

An chéad cheist ó Choncubhar, tar ar ais a Pheadair!.

Freagra

Rangaithe faoi An Ghaoluinn, Cultúr, Glór na nGael, Imeachtaí Eile, Mórtas Mhúscraí, Nuacht, Siamsaíocht, Stair

Cruinniú Eolais: Atheagar Nuacht Ráidió na Gaeltachta/Nuacht TG4

Bhí cruinniú eolais aréir faoin atheagar atá molta do Nuacht Ráidió na Gaeltachta/Nuacht TG4 agus tá an t-eolas a roinneadh ag an cruinniú anseo thíos.  Anuas ar sin is fiú a lua go bhfuil proiseas comhairliúcháin bunaithe ag RTÉ ón lá inné faoi pholasaí Ghaeilge an chraoltóra.  Tá a thuilleadh eolais faoi sin le fáil anseo.  Is é an dáta deireannach le h-aghaidh moltaí/aighneachtaí/gearáin ná 7 Nollag.

Guth na Gaeltachta á chur ina thost

    • Nuacht Áitiúil RnaG amháin á sholáthar ag Nuacht Rnag
    • Buiséad RnaG síos 23% ó 2008-11.  Síos ó €15m go  €11m    Laghdú 6% ar Raidió 1 sa tréimhse céanna
    • Ceithre iriseoir ag dul go Nuacht TG4 ó RnaG
    • Nuacht TG4 ag soláthar nuacht náisiúnta agus idirnáisiúnta do RnaG

Dearcadh Iriseoirí Nuacht RnaG/TG4

    • Sa chéad áit níl cead acu labhairt ar an ábhar – bagairtí déanta dá bpostanna
    • Imní – ní h-é seo ach céim eile I bproiseas
    • Rogha:  Cuirfidh siad seirbhís nuachta náisiúnta/idirnáisiúnta ar fáil do chainéalacha

Iriseoirí Nuacht TG4

    • Faoi láthair cuireann siad míreanna Béarla ar fáil mar chuirtéis – dualgas as seo amach
    • Beidh siad faoi bhrú tosaíocht a thabhairt do chláracha Bhéarla RTÉ thar Nuacht TG4
    • ‘A bilingual and tri medial service’ – Michael Lally, Ceannasaí Nuacht TG4.   Comhdháil faoi RTÉ@50 Samhradh 2012

Cad is féidir linne déanamh?

    • Tabhachtach cruinniú a bheith sna Gaeltachtaí chun suim agus imní a léiriú agus an plé a oscailt ar RnaG/TG4
    • Litir a sheoladh ag iarraidh eolas cruinn ó RTÉ
    • Aighneacht a chur chun tosaigh sa phroiseas chomhairliúcháín
    • Polasaí Gaeilge RTÉ á chur le cheile.

Ná ligtear do na h-udaráis sceannairt a dhéanamh ar sheirbhísí riachtanacha na Gaeltachta gan suim a léiriú agus gan do thuairim a chur in iúl.

 

Freagra

Rangaithe faoi An Ghaoluinn, Cultúr, Imeachtaí Eile, Nuacht, Stair

iMúscraí – eagrán nua

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Seo an eagrán is déanaí de iMúscraí – beidh sé ar fáil sna siopaí go luath.

Freagra

Rangaithe faoi An Ghaoluinn, Baile Mhic Íre, Baile Mhuirne, Béal Átha'n Ghaorthaidh, Cúil Aodha, Cill na Martra, Comharchumann Forbartha Mhúscraí, Cultúr, Cumann Lúthchleas Gael, Eagrais, Gnó, Imeachtaí Eile, Reidh na nDoirí, Spórt, Stair

Éire Abú – postaer saor in aisce ón gComharchumann

Is féidir foireann na hÉireann a leanúint agus iad ag déanamh a ndícheall ar ár son i gCraobh na  hEorpa leis an gCairt Balla seo ón gComharchumann.

Éire Abú!

Leagan A3 PDF:

eireabuceart

Freagra

Rangaithe faoi An Ghaoluinn, Sacar, Spórt

Pleanáíl teanga agus tacaíocht do theaghlaigh Ghaelacha – an pleán nua

Is é seo an preas ráiteas a éisíodh inniu maidir leis an obair seo.  De réir dealraimh beidh ar Múscraí agus Cléire pleán teanga amháin a ullmhú….cad é bhúr dtuairim.   Tuilleadh faoi seo ar ball.

26/04/2012 – Fógraíonn an tAire Stáit Mac Fhionnlaoich an Clár Tacaíochta Teaghlaigh agus an Próiseas Pleanála Teanga sa Ghaeltacht

D’fhógair Aire Stáit na Gaeltachta, Donnchadh Mac Fhionnlaoich T.D., dhá thionscnamh shuntasacha faoin Straitéis 20 Bliain don Ghaeilge 2010-2030 inniu (26/4/12).

“Is cur chuige nua atá sa Chlár Tacaíochta Teaghlaigh agus sa phróiseas pleanála teanga sa Ghaeltacht a dhéanfaidh difríocht shuntasach ar an talamh maidir le cur i bhfeidhm na Straitéise 20 Bliain,” a dúirt an tAire Stáit ag an seoladh san Ionad Tacaíochta Teaghlaigh (An Crann Taca) in Indreabhán i gCo. na Gaillimhe.

Clár Tacaíochta Teaghlaigh
Tá sé mar aidhm ag an gClár Tacaíochta Teaghlaigh de chuid na Roinne Ealaíon, Oidhreachta agus Gaeltachta an Ghaeilge a threisiú mar theanga teaghlaigh agus pobail sa Ghaeltacht i gcomhréir leis an Straitéis 20 Bliain. Faoin gClár seo, tá sé beartaithe ag an Roinn 12 beart ar leith a thógáil chun tacú le teaghlaigh Ghaeltachta atá ag tógáil a gclann le Gaeilge nó a dteastaíonn uathu a gclann a thógáil le Gaeilge.

D’fhógair an tAire Stáit go bhfuil socrú déanta i gcomhar le Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte (FSS) chun bileog eolais, maidir leis na buntáistí a bhaineann le páistí a thógáil le Gaeilge, a scaipeadh ar mháithreacha atá ag súil le páiste nó a bhfuil páiste nuabheirthe acu. Cuirfear tús leis an bhfeachtas feasachta seo trí na seirbhísí máithreachais a fheidhmíonn faoi scáth an FSS i gcathair na Gaillimhe, i Leitir Ceanainn agus i gCaisleán an Bharraigh. Tá sé i gceist an feachtas seo a leathnú amach chuig na seirbhísí máithreachais atá ag freastal ar cheantair Ghaeltachta eile.

“Níl sa bhileog eolais ach tús le feachtas feasachta chun tuiscint níos fearr a chothú i measc tuismitheoirí maidir leis na buntáistí a bhaineann le páistí a thógáil le Gaeilge. Tá pacáiste tacaíochta, ina bhfuil dlúthdhiosca agus leabhar atá oiriúnach do pháistí, ar fáil do thuismitheoirí freisin ó mo Roinnse. Níl le déanamh ag tuismitheoirí ach teagmháil a dhéanamh le mo Roinnse chun an pacáiste a fháil. Ní miste a rá go bhfuil sé i gceist cur leis an phacáiste tacaíochta de réir a chéile,” a dúirt an tAire Stáit.

Chomh maith leis an bhfeachtas feasachta, d’fhógair an tAire Stáit na bearta nua seo a leanas a chuirfear i bhfeidhm i gcomhar le páirtithe leasmhara eile faoin gClár Tacaíochta Teaghlaigh:
• Cuirfear le Scéim na gCampaí Samhraidh de chuid na Roinne chun díriú ar pháistí 3 go 6 bliana d’aois agus 7 go 14 bliana d’aois (seachas 4 go 7 mbliana d’aois, mar atá faoi láthair);
• Cuirfear cúrsaí oiliúna faoi leith ar bun do dhéagóirí ón nGaeltacht idir 15 agus 17 mbliana d’aois a bhfuil Gaeilge líofa acu ionas go mbeidh siad in ann dul ag obair mar chúntóirí sna coláistí Gaeilge;
• Tabharfar cuidiú do choistí/eagraíochtaí pobalbhunaithe Gaeltachta chun níos mó ócáidí agus imeachtaí feiliúnacha a chur ar bun, e.g. grúpaí tuismitheoirí agus mamailínigh/páistí;
• Déanfar forbairt ar Scéim na gCúntóirí Teanga de chuid na Roinne chun freastal níos fearr a dhéanamh ar pháistí i scoileanna Gaeltachta chun a gcuid Gaeilge a shaibhriú nó a shealbhú; agus
• Déanfar suíomh tairsí don Ghaeilge a fhorbairt le go mbeidh teacht níos éasca ag an bpobal ar gach ábhar agus acmhainn a bhaineann leis an nGaeilge. Mar chuid den suíomh tairsí seo, déanfar ábhar a fhorbairt ar líne a bheidh ina áis do thuismitheoirí atá ag tógáil páistí le Gaeilge.

“Cé go mbeidh an Clár Tacaíochta Teaghlaigh ag freastal go príomha ar theaghlaigh Ghaeltachta, beidh an pacáiste tacaíochta agus an t-ábhar ar líne ar fáil d’achan duine. Tá sé seo thar a bheith tábhachtach i gcomhthéacs na spriocanna atá sonraithe faoin Straitéis 20 Bliain chun cur le líon na gcainteoirí Gaeilge ar bhonn náisiúnta,” a dúirt an tAire Stáit.

Próiseas Pleanála Teanga
D’fhógair an tAire Stáit go bhfuil tús á chur leis an bpróiseas pleanála teanga sa Ghaeltacht.

“Tá lúcháir orm tús a chur leis an phróiseas pleanála teanga sa Ghaeltacht inniu. Faoin Bhille Gaeltachta 2012 atá á dhréachtú faoi láthair, tabharfar sainmhíniú nua don Ghaeltacht a bheidh bunaithe ar chritéir theangeolaíocha seachas ar limistéir thíreolaíocha, mar atá faoi láthair. Mar atá ráite faoin Straitéis 20 Bliain, déanfar plean teanga a ullmhú ag leibhéal an phobail d’achan cheantar Gaeltachta,” a dúirt an tAire Stáit.

Faoin bpróiseas pleanála teanga, tá sé i gceist go mbeidh an Ghaeltacht roinnte i 19 ceantar pleanála teanga faoi leith. Beidh plean teanga le réiteach ag gach ceann de na ceantair seo in imeacht ama. Sa chaoi is gur féidir próiseas pleanála teanga cuimsitheach agus córasach a chur i bhfeidhm sa Ghaeltacht, d’fhógair an tAire Stáit go raibh cuireadh tugtha do 6 cheantar pleanála teanga tosú láithreach ar an bpróiseas seo.

“Ní mór a bheith soiléir nach bhfuil anseo ach an chéad chéim sa phróiseas pleanála teanga sa Ghaeltacht. De réir a chéile, tabharfar aghaidh ar na ceantair phleanála teanga go léir,” a dúirt an tAire Stáit.

Faoi láthair, tá Údarás na Gaeltachta ag maoiniú eagraíochtaí pobalbhunaithe éagsúla sa Ghaeltacht. Tá sé aontaithe go mbeidh príomheagraíocht cinnireachta amháin ann i ngach ceantar pleanála teanga chun an próiseas a stiúradh ar an talamh le cúnamh ón Údarás. Tá sé beartaithe go mbeidh na heagraíochtaí eile sa cheantar pleanála teanga céanna ag feidhmiú faoin bpríomheagraíocht sin mar a bhaineann sé leis an bpleanáil teanga. Is faoin Údarás a bheidh sé na céimeanna cuí a thógáil i gcomhar leis na heagraíochtaí éagsúla chun an cur chuige seo a fheidhmiú.

Dúirt an tAire Stáit: “Is deis atá sa phróiseas pleanála teanga do phobal na Gaeltachta. Tá mé ag súil go mbeidh an Roinn, an tÚdarás agus na heagraíochtaí pobalbhunaithe ag obair as lámha a chéile chun an próiseas seo a chur i gcrích.”

Tá sé i gceist go gcuirfear oiliúint phraiticiúil ar fáil do na heagraíochtaí pobalbhunaithe chun cabhrú leo dul i ngleic leis an bpróiseas pleanála teanga i gcomhar leis an bpobal. Chomh maith leis sin, cuirfear múnla pleanála teanga ar fáil do na heagraíochtaí, bunaithe ar na moltaí sa Staidéar Cuimsitheach Teangeolaíoch ar Úsáid na Gaeilge sa Ghaeltacht, chun cabhrú leo na pleananna teanga a réiteach.

Tuilleadh eolais:
• Féach nóta eolais faoin gClár Tacaíochta Teaghlaigh.
• Féach nóta eolais faoin bPróiseas Pleanála Teanga.
• Féach Aguisín 1 – Ceantair Phleanála Teanga sa Ghaeltacht.

 

Aguisín 1 – Ceantair Phleanála Teanga sa Ghaeltacht
Faoin bpróiseas pleanála teanga, tá sé i gceist go mbeidh an Ghaeltacht roinnte i 19 ceantar pleanála teanga faoi leith. Tá cuireadh tugtha do 6 cheantar pleanála teanga (i gcló trom) tosú láithreach ar an bpróiseas seo.

Corcaigh
• Múscraí agus Cléire

Ciarraí
• Ciarraí Thiar
• Ciarraí Theas

Dún na nGall
• Tuaisceart Dhún na nGall – Fánaid, Ros Goill, An Tearmann, Na Dúnaibh
• Gaoth Dobhair, Rann na Feirste, Anagaire, Loch an Iúir
• Cloich Chionnaola, Gort an Choirce, Toraigh, An Fál Carrach, Machaire Rabhartaigh
• Na Rosa, An Clochán Liath, Ailt an Chorráin, Árainn Mhór, Leitir Mhic an Bhaird
• An Ghaeltacht Lár
• Dún na nGall Theas

Gaillimh
• An tEachréidh
• Maigh Cuilinn, Bearna, Cnoc na Cathrach
• Cois Fharraige (Na Forbacha go Ros an Mhíl)
• An Cheathrú Rua agus Ceantar na nOileán
• Iorras Aithneach agus Corr na Móna
• Oileáin Árann

Maigh Eo
• Acaill agus Tuar Mhic Éadaigh
• Iorras


• Ráth Chairn agus Baile Ghib

Port Láirge
• Na Déise

Freagra

Rangaithe faoi An Ghaoluinn

Daonáireamh 2011: Ardú ar líon na gcainteoirí laethúla Ghaeilge i Múscraí, sa Stát

Líon na gcainteoirí Ghaeilge sna Gaeltachtaí éagsúla

Tháínig ardú suntasach ar líon na gcainteoirí Ghaeilge sa tír ó 2006 go dtí 2011, de réir torthaí an Dhaonáirimh 2011 a foilsíodh inniu. Tá ardú freisin i líon na gcainteoirí Ghaeilge sa Ghaeltacht.

I nGaeltacht Chorcaí, a chuireann Múscraí agus Oileán Cléire san áireamh, bhí méadú 115 ar líon na gcainteoirí laethúla Ghaeilge, suas ó 867 go 982. Méadú níos mó ná 10% atá i gceist ansan. Más é 2011 an dáta tosaigh don Straitéis 20 Bliain, abair, ciallaíonn sé sin go mbeidh isteach is amach le 1200 chainteoir Ghaeilge laethúil i nGaeltacht Chorcaí – ardú 25% – faoi 2030 nó is é sin an sprioc atá luaite leis an nGaeltacht sa Straitéis.

De réir Daonáireamh 2011, tá 1.77m chainteoir Ghaeilge sa Stát. Is ionann sin agus 41.4% den daonra iomlán. Ardú 7.1% ar líon na gcainteoirí Ghaeilge é seo Dhaonáireamh 2006 ach is ísliú é ar an gcéadtadán, nó i 2006 bhí Gaeilge ag 41.9% den daonra. Idir an dhá linn, áfach, bhí méadú 8.1% ar dhaonra an Stáit.

Níos lú ná 2% – 1.8% – a úsáideann an Ghaeilge go laethúil taobh amuigh den chóras oideachais. Is é 18.7% den daonra a bhaineann úsáid as an Ghaeilge ar bhonn laethúil, seachtainiúil nó níos annaimhe arís.

Scéal dóchasach atá i gceist sa Ghaeltacht, más duine dochasach thú. Bhí méadú bheag ar líon na gcainteoirí Ghaeilge laethúla i nGaeltachtaí Thír Chonaill, Chonamara, Chiarraí agus Chorcaí. Bhí laghdaithe beaga i gceist i nGaeltacht na Mí, Gaeltacht Mhaigh Eo agus Gaeltacht na nDéise.

San iomlán bhí méadú 660 ar líon na gcainteoirí Ghaeilge i 2011 ó 2006. Is é 23175 líon na gcainteoirí Ghaeilge laethúla sna Gaeltachtaí de réir daonáireamh 2011 – b’é 22.515 an líon i 2006.

Tá roinnt torthaí spéisiúla eile sa chaipéis atá ar fáíl<a href=”http://www.cso.ie/en/media/csoie/census/documents/census2011pdr/Commentary%20Usual%20Res,%20Migration%20etc.pdf”&gt; anseo </a> ar leathnach 40/41.  Tá eolas breise faoi úsáid na Gaeilge sa Ghaeltachta anseo ar leathnaigh 101-103.

Cé chomh minic a labhartar Gaeilge i measc aoisghrúpaí éagsúla i nGaeltacht Chorcaí

 

 

 

 

 

80%+ de dhaonra Mhúscraí ag baint úsáid as an nGaeilge....

Freagra

Rangaithe faoi An Ghaoluinn, Baile Mhic Íre, Baile Mhuirne, Béal Átha'n Ghaorthaidh, Cúil Aodha, Cill na Martra, Comharchumann Forbartha Mhúscraí, Cultúr, Nuacht, Reidh na nDoirí